Математикалык баш катырмалар (ичтен ойлонулган санды табуу)

Бул материалда математикалык баш катырмалардын ичинен ичтен ойлонулган санды табууга байланыштуу баш катырмалар камтылган.
Скачать материал
Просмотр
содержимого документа

Ичтен  ойлонулган  санды  табуу үчүн  баш катырмалар

ИЧТЕН ОЙЛОНУЛГАН  САНДЫ  ТАБУУ ҮЧҮН  БАШ  КАТЫРМАЛАР

 

  1. Жашырылган   жуманын  күнүн  табуу

Белгилүү  математик Леонтий  Филиппович  Магницкийдин үчүнчү оюн-тамашасы төмөнкүдөй: жекшембиден баштап биз жуманын күндөрүн эсептейбиз: биринчи, экинчи, үчүнчү ж.б. жетинчиге (ишембиге) чейин. Досторубуздан кимдир  бирөө бир күндү ичинен ойлоп жашырат. Төмөнкүдөй амалдарды аткаруу сунуш кылынат:

1) ичтен ойлогон күндүн номерин 2 ге көбөйтүү (м: 6-күндү ойлоп жашырсын): 6 •2= 12;

2) көбөйтүндүгө 5ти кошуу керек: 12+5= 17;

3) чыккан сумманы бешке көбөйтүү: 17×5 = 85;

4) көбөйтүндүгө нөл кошуп жазылат 850, чыккан санды  айтып берсе, биз төмөнкүдөй жол менен жашырылган жуманын күнүн таап бере алабыз. Ал үчүн  чыккан  жыйынтыктан 250нү кемитүү менен жашырылган  жуманын күнүн таба алабыз.

850-250=600 жыйынтыгында жума күнү жашырылган. Башка да жуманын  күндөрүн ушул сыяктуу  таба алабыз.

 

  1. Ойлонулган  санды  табуу

Жүзгө  чейинки каалаган  санды  ойлогула. Ага 3тү кошкула. Сумманы 6га  көбөйткүлө. Чыккан санга  30ду кошкула.  Сумманы  6га бөлгүлө. Кандайдыр бир  белгисиз сан келип чыгат.   Ошол санды  мага айтсаңар, мен  силер  кайсы  санды  ойлогонуңарды  айтып  берем. Мен  кантип  таап алам?

  1. Ойлонулган  санды 2 аркылуу  табуу

Миңге  чейинки каалаган  бир  санды  ойлогула. Аны 2ге  көбөйткүлө,  көбөйтүндүнү кайра  2ге  көбөйткүлө. Көбөйтүндүгө  8ди кошкула,  сумманы   2ге  бөлгүлө.  Белгисиз  бир сан  келип  чыгат.  Ошол  санды   айтсаңар, мен  силер  ойлогон  санды таап берем.  Мен  кантип тапсам  болот?

 

  1. Эки орундуу санды  табуу

Леонтий  Филиппович  Магницкий өзүнүн   “Арифметика”  деген  китебинде  ойлонулган эки  орундуу  санды  табуунун  төмөнкүдөй  жолу  келтирилген: Эгерде ким  эки  орундуу сан ойлосо,  ал  ойлогон  санынын ондугун (м: 35ти  ойлосо 30ду) 2 ге көбөйтсүн, көбөйтүндүгө  5ти кошсун,  чыккан  сумманы  5ке  көбөйтсүн, көбөйтүндүгө 10ду  жана  ойлогон санынын  бирдигин (м: 35ти ойлосо 5ти) кошсун. Акырында аткарылган   амалдардын жыйынтыгын  айтса,  силер  ал  ойлогон  санды  таап  алсаңар болот. Кантип табууга  болот?

 

  1. Ойлонулган  сандын  цифраларынын   суммасын  табуу

Досторуңарга  цифралары ар кандай  болгон  каалаган 3

орундуу  санды  ойлоону  сунуш  кылгыла. Андан  кийин  ойлонулган  сандын  цифраларын эки экиден  кылып   жайгаштырып  (м: 145 болсо эки экиден  жайгаштырганда  төмөнкү  абалга келет: 14, 41, 51, 54, 15, 45),  ушул  сандардын  суммасын  эсептеп  чыгарышсын. Жыйынтыгын  айтышса, алар  ойлогон  үч  орундуу сандын   цифраларынын  суммасын айтып берсеңер  болот (м: 145 (1+4+5) болсо, суммасы  10 болот). Кантип  таап алууга болот.

 

  1. Туулган  күндү, айды  жана  жашты  табуу

Досторуңарга   алардын   туулган  күндөрүн, айларын жана жаштарын  так, туура, таап  берүүгө  убада берип, таап  берсеңер болот. Ал үчүн досторуңарды төиөнкү  эсептөөнү аткарууга көндүргүлө. Туулган күндүн числосун (м: бешинде болсо, 5ти) 100гө көбөйтсүн, көбөйтүндүгө туулган айдын санын (м: февраль болсо, 2ни) кошсун. Алынган сумманы 2ге көбөйтүү керек, ага 8 кошулат. Сумманы 5ке  көбөйтүшөт, көбөйтүндүгө 4тү кошуп, кайра 10го көбөйтүшөт. Чыккан санга жаштын санын дагы 4тү кошуу керек. Ушуну менен эсептөө аяктайт. Ар бир досуңар эсептеп чыгарган санын жана фамилиясын кичинекей кагазга жазып, таап жаткан досуңарга узатат. Табуучу  досуңар кагаздарды алып карап, ар бириңердин азыркы учурдагы жашыңарды, туулган числоңорду жана айларыңарды ошол эле кагазга төмөнкү түрдө жазып берет, м: 2. 03. 20 болсо, биринчи оңдон солго карай 2 цифра жаштын саны, кийинки 2 цифра туулган айдын саны, акыркы цифра болсо туулган күндүн числосу болот. Демек, бул досуңардын жашы 20да, 2-мартта туулгандыгы анык. Сырын кантип түшүндүрүүгө болот?

 

  1. Үйдүн  номерин жана жашты  аныктоо

Өзүнөр жашаган үйдүн номерин 4кө көбөйткүлө. Көбөйтүндүгө 7ни кошкула, чыккан санды 25ке көбөйткүлө, көбөйтүндүгө өзүнөрдүн жашыңардын бүтүн санын жана 125ти кошкула.  Чыккан  сан аркылуу үйдүн номерин жана жашты  табууга  болот. Кантип табабыз?

  1. Канча ага жана канча эже бар экендигин табуу

Досуңардын канча агасы, канча эжеси бар экендигин биле аласыңар болот. Бул үчүн досуңар агаларынын санына 3тү кошсун, чыккан санды 5ке көбөйтсүн. Чыккан көбөйтүндүгө 20ны кошсун, сумманы 2ге көбөйтүп, эжелеринин санын жана дагы 5ти кошсун. Эсептөөнүн жыйынтыгы боюнча  досуңардын  канча агасы, канча эжеси бар экендигин жеңил эле билип койсоңор болот.  Силер муну кантип табасыңар?

 

 

 

 

 

 

1

 

Информация о публикации
Загружено: 16 мая
Просмотров: 259
Скачиваний: 1
Эрматали уулу Баяман
Математика, Прочее, Разное