Ашық сабақ: "Ақпаратты шифрлеу"

Ақпаратты шифрлеу тақырыбына ашық сабақ. Жас мамандарға пайдасы өте зор.
Скачать материал
Просмотр
содержимого документа

Ұзақмерзімдіжоспардыңтарауы:   Мектеп: Александр Сергеевич Пушкин

1. Ақпараттық процестер                                                   Мұғалімніңаты-жөні:Серікова С.

Күні:11,12,13.11.2019                         Сынып: 6 Қатысқандар:         Қатыспағандар: 

Сабақтыңтақырыбы

Ақпаратты шифрлеу

 

 

Осысабақтақолжеткізілетіноқумақсаттары

6.2.1.1 – мәтіндік ақпаратты кодтау және декодтау;

Сабақтыңмақсаты

  • Мәтіндік ақпараттың кодтау және декодтаудың маңызын түсінеді.
  • мәтіндік ақпаратты кодтау және декодтау әдістерін талдайды.
  • тәжірибеде бір ақпаратты кодтайды және декодтайды.

Бағалаукритерийі

  • Ақпаратты шифрлаудың маңызын түсіндіре алады.
  • Криптографиялық, шифрлау және дешифрлау әдістерін пайдалана біледі.
  • Практика барысында шифрлау мен дешифрлау әдістерін қолдана алады.

Тілдікмақсаттар

 

Оқытудың тілдік мақсаты: Мәтіндік ақпаратты шифрлаудың  әдістерін үйренеді.

Лексика мен терминология: Шифр, дешифр, криптография термин сөздерімен танысады.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Шифрлау дегеніміз ....

Дешифрлау дегеніміз ...

Криптография дегеніміз ....

Құндылықтарға баулу

 

Іскерлікке, нақтылыққа, ынтымастыққа баулу. «Мәнгілік ел» жалпы ұлттық идеясының қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім негізінде топта бірлескен жұмыс орнату, бір – бірінің пікірін тындау, құрметтеу арқылы білім алу.

Пәнаралықбайланыс

Математика (шифрлау – белгілі-біp адамнанбасқалароқиалмайтындайетіліпақпараттыматематикалық, алгоритмдік (криптографиялық) түрлендіруәдісі.).

Қазақ тілі (дешифрлау- шифрлауға кері процесс. Кілттің негізінде шифрланған мәтін бастапқы қалпына келетіндей түрде түрленеді).

Алдыңғы білім

Ақпараттасымалдауүдерісінбіледі.

Сабақбарысы

Сабақтыңжоспарланғанкезеңдері

Сабақтағыжоспарланғанжаттығутүрлері

 

Ресурстар

Сабақтың басы

 

 

 

 

 

Білу

Оқушыларменамандасу. Сыныпта жағымды ахуал орнату үшін «Өзіме тілек» тренингін өткізу.(түрлі түсті стикерлерге оқушы өзіне тілек жазып,дайын қағаз ұшаққа жабыстырып, басқа оқушыға ұшыру арқылы сол оқушыға тілегін тілейді)

«Түстер бойынша» топқа бөлу(ұшып келген ұшақтың түстері бойынша топтастыру)

І топ қызғылт түсті стикер;

ІІ топ жасыл түсті стикер;

 

«Қар кесегі» әдісі бойынша сұрақтарды талқылайды екі топ сұрақтарға жауап береді (топтық жұмыс)

  1. Ақпарат тасымалдау үдерісі қалай орындалады?
  2. Ақпарат беруші нысанды қалай атайды?
  3. Ақпарат қабылдаушы нысанды қалай атайды?
  4. Ақпарат арналары дегеніміз не?
  5. Ақпарат арналарының қандай түрлерін білесіңдер?

Дескриптор:

  • Ақпаратты тасымалдау тақырыбын қайталайды;
  • Мысалдар келтіреді.

Саралау.Диалог және қолдау көрсету: Кейбір оқушыларға тапсырманы орындау барысында жан-жақты әрі нақты көмек қажет болады.

Қ/Б:Бағалау критерийне сәйкес топтар бірін бірі өзара бағалайды.

 

Ой қозғау.Оқушылар бейнеролик көрсету: морзе коды,цезарь шрифы, криптография туралы.

"Соңымен бүгінгі сабақта әңгіме не туралы болады?"деп ойлайсыңдар.Оқушылар осы сұраққа ойланып,өз ойларын ортаға салады. 
 

Қағаз ұшағы

стикерлер

 

 

 

 

Доп

 

 

 

 

 

«Бас бармақ» бағалау әдісі

 

 

 

 

Бейнеролик көрсету

 

Сабақтың ортасы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Түсіну

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолдану

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Талдау

Жаңа сабақты презентация арқылы түсіндіру.

Мәтіндік ақпарат – табиғи және формальды тілдер көмегімен жазбаша түрде ұсынылған ақпарат

Кейбір жағдайда мәтіндік ақпаратты бөгде біреу оқып қоймау үшін, оны құпия ұстау  қажеттілігі туындайды. Мұндай жағдайда мәтінді құпия түрінде шифрлау жүзеге асырылады.

 

Үш топқа « Кластер құрастыру» топтық жұмыс

Берілген мағынаны немесе түсініктерді сызбамен топтау

І топ.

Шифрлау және дешифрлау деген....

ІІ топ.

Криптография деген...

 

Дескриптор:

  • Шифрлау,  дешифрлау, криптография аныктамасын айтады;
  • Мысалдар келтіреді.

Саралау. Дереккөздер: Баспадан шыққан және электронды дереккөздер де пайдаланады.

Қ/Б: Топтар бір бірін бас бармақ арқылы бағалайды.

 

Шифрлау(кодтау)- рұқсат етілген түлғаларға қолжетімді және рұқсат етілмеген адамдардан құпия сақталатын ақпаратты түрлендірудің қайтымды түрі.

Шифрдан шығару (декодтау)–шифрланған ақпаратты бастапқы қалпына келтіру, яғни алғашқы мәтінді алу үдерісі

Қазіргі уақытта белгілі бір ақпарт мәтінің құпиялығын қамтамасыз етудің көптеген тәсілдері бар. Осы тәсілдерді зерттейтін ғылым криптография болып табылады.

Криптография – арнайы кілттердің көмегімен шифрланған ақпартты жеткізу және қабылдау әдістері мен қағидалары туралы ғылым.

Кілт –хабарламаларды шифрлау, шифрдан шығару кезінде криптографиялық  алгоритмде  қолданылатын құпия ақпарат.

Криптографияда екі кілт қолданылады: ашық(шифрлау) және жабық(шифрдан шығу) кілт

 

Хабарламаны жасырудың көптеген тәсілдері бар. Енді солардың әрқайсысына  жеке-жеке тоқталып кетейік.

1.Алмастыру- алдын ала белгілі ережелер мен кілттеріді пайдалана отырып, әріптер бір-бірімен алмастырылады. Мысалы сөздер кері бағытта жазылуы мүмкін: ақпаратты шифрлау –уалрфишыттарапқа

2.Морзе коды- әліппенің әр бір әрпі, 0-ден 9-ға дейінгі сандар, сонымен қатар тыныс белгілері қысқа және ұзын дыбыстық сигналдармен алмастырылады. Бұл сигналдарды «нүкте» және «сызықша» дейді

3.Цезарь шифры әр түрлі шифрлардан тұрады. Шифрлар саны  қолданылатын әліпбидің  құрамына кіретін әріптер санымен сәйкес келеді.

Мысалы, қазақ әліпбиінде 42 әріп бар,демек шифрлар саныда 42 болады.

 

 

Білгеніңді жинақтап, жаз. (жеке жұмыс)

  1. Цезарь шифрын қолданып өз есіміңді шифрла. Шифрланған мәтінді және оның шифрын сыныптасына көрсет.

Есім         ___________________

Шифр      ___________________

 

  1. Алдыңғы тапсырмадағы шифрды пайдаланып сыныптасыңа хабарлама жазып, оны дешифрлауды ұсын.

       Сенің    хабарламаның шифр мәтіні     __________________

Дескриптор:

  • Цезарь шифрын қолданып есімдерін шифрлайды;
  • Шифрды пайдаланып сыныптасына хабарлама жазып, оны дешифрлайды.

Саралау.Қарқын: Кейбір оқушылар басқаларына қарағанда жылдам жұмыс істейді.

Қ/Б:Оқушылар оздерін практикалық тапсырмаларын ауа райы арқылы қорытындылайды.

 

 

 

Шифрлау әдістерін салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын анықта (жұптық жұмыс)

 

 

 

 

 

Дескриптор:

  • Кодтау, декодтау салыстырып Венн диаграмма арқылы ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

Саралау.Тапсырма:Оқушылардың қажеттіліктеріне қарай (көмек керек пе, әлде күрделі тапсырмалар беру керек пе) түрлі кестелерді  тапсырмаларды жасау.

Қ/Б: Топтар екі жұлдыз, бір тілек арқылы кері байланыс жасайды.

Презентация

Оқулық

Плакат

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Бас бармақ» бағалау әдісі

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Оқулық

Сабақтың соңы

      Жинақтау

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Бағалау

 

 

Кері байланыс

«Жасырын сөздер» (жеке жұмыс)

  1. 1.Хабарламаларды шифрлау/дешифрлау кезінде криптографиялық алгоритмде қолданылатын құпия ақпарат.

2.Өзіндік идеясы немесе мағынасы бар, қарым қатынас жасау үшін жарамдыақпарат ұсыну формасы.

  1. 3.Ұсынылатын ақпараттың құпиялығын сақтауды қамтамасыз ететін мәтінді түрлендңрудің қандайда бір жүйесі.
  2. 4.Ұсынылу немесе бейнелену формасына мәлімдеме.
  3. 5.Жазбаша түрде табиғи және формалды тілдермен берілетін ақпарат түрі.
  4. 6.Телеграфты ойлап тапқан адам.
  5. 7.Заманауи мағынада сигналдардысым, радио немесе басқа да электробайланыс арналары арқылы беру құрылғысы.
  6. 8.Қарапайым шифрлау әдісі.
  7. 9.Шифрлардың саны шифрлау үшін қолданылатын алфавиттің әріптер санына тең болатын ежелгі шифр түрі.

10.Әріптер ден аталатын стандартты таңбалар жиынтығына негізделген жазба формасы.

11.Ашық мәтінді шифрланған  мәтінге ауыстыру үрдісі.

  1. 12.«Шифрлау» сөзінің ежелгі баламасы.

К

І

Л

Т

 

            2.

Х

А

Б

А

Р

Л

А

М

А

 

 

 

3.

Ш

И

Ф

Р

 

4.

А

Қ

П

А

Р

А

Т

 

                           5.

М

Ә

Т

І

Н

Д

І

К

 

6.

М

О

Р

З

Е

 

  7.

Т

Е

Л

Е

Г

Р

А

Ф

 

А

Л

М

А

С

Т

Ы

Р

У

 

 

9.

 

 

Ц

Е

З

А

Р

Ь

 

Ш

И

Ф

Р

Л

А

У

 

   11.

А

Л

Ф

А

В

И

Т

 

           12.

Қ

У

П

И

Я

Ж

А

З

Б

А

Дескриптор:

  • Білгеннің жинақтап, созжұмбақ шешеді

Саралау.

Диалог және қолдау көрсету: Мұғалім оқушыларды ойланту үшін және жауап алу үшін алдын ала дайындалған сұрақтар беріледі.  

Қ/Б:Оқушылар өздерін смайлик арқылы бағалайды

 

Тақырып бойынша алған керекті ақпараттарды чемоданның тұсына жазылған стикер жапсырады, ал әлі де оқуым керек, толықтыруым керек дегендері болса, еттартқыштың тұсына жапсырады. Сонымен қатар  керек емес болған, артық дүниені  себеттің тұсына  жапсырады. Осылайша мұғалім өткен сабақтан қандай білім алғанын біледі.

Қосымша тапсырмалар:

1. Әріптердің номері бойынша кодталған сөздерді декодтау.

17 18 10 15 20 6 18 19 12 1 15 6 18

Принтер  сканер

 

5 29 2 29 19 дыбыс                 14 1 21 19  маус

 

2   21  12  3   1  буква             25  10  19  13  16 число

 

Дескриптор:

  • Кодталған сөздерді декодтайды.

 

Үйге тапсырма: Ақпаратты шифрлеу

Өз ойымыздан кодтар кестесін ойлап, сөздерді кодтап келу

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жапсырма қағаз

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз? 

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

 

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

 

«Қар кесегі» әдісі бойынша үй тапсырмасын қайталайды.

« Кластер құрастыру» топтық жұмыста шифрлау,  дешифрлау, криптография аныктамасын айтады.

Білгеніңді жинақтап, жаз. (жеке жұмыс). Цезарь шифрын қолданып есімдерін шифрлайды,

шифрды пайдаланып сыныптасына хабарлама жазып, оны дешифрлайды.

«Венн диаграмма» әдісі бойынша кодтау, декодтау  салыстырып ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

Білгеніңді жинақтап, атауларын жаз(жеке жұмыс) сөзжұмбақ шешу.

Цезарь цифраның ерекшелігін жазады.

 

 

«Басбармақ» әдісі.

 

https://ds04.infourok.ru/uploads/ex/024e/000f448d-3ea2142a/hello_html_m228c99ae.png

 

 

 

 

 

«Ауа райы» әдісі

 

 

 

«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі.

Денсаулық және қауіпсіздік техникасынын сақтау.

Тапсырмалар арасында

сергіту сәтін ұйымдастыру, ТҚ ережесін сабақ барысында естеріне салып отыру.

 

Сабақ бойынша рефлексия

 

 

Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

 

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

 

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.Хабарламаларды шифрлау/дешифрлау кезінде криптографиялық алгоритмде қолданылатын құпия ақпарат.

2.Өзіндік идеясы немесе мағынасы бар, қарым қатынас жасау үшін жарамды

  1. ақпарат ұсыну формасы.
  2. 3.Ұсынылатын ақпараттың құпиялығын сақтауды қамтамасыз ететін мәтінді түрлендңрудің қандайда бір жүйесі.
  3. 4.Ұсынылу немесе бейнелену формасына мәлімдеме.
  4. 5.Жазбаша түрде табиғи және формалды тілдермен берілетін ақпарат түрі.
  5. 6.Телеграфты ойлап тапқан адам.

7.Заманауи мағынада сигналдардысым, радио немесе басқа да электробайланыс арналары арқылы беру құрылғысы.

8.Қарапайым шифрлау әдісі.

9.Шифрлардың саны шифрлау үшін қолданылатын алфавиттің әріптер санына тең болатын ежелгі шифр түрі.

10.Әріптер ден аталатын стандартты таңбалар жиынтығына негізделген жазба формасы.

11.Ашық мәтінді шифрланған  мәтінге ауыстыру үрдісі.

12.«Шифрлау» сөзінің ежелгі баламасы.

 

 

1.Хабарламаларды шифрлау/дешифрлау кезінде криптографиялық алгоритмде қолданылатын құпия ақпарат.

2.Өзіндік идеясы немесе мағынасы бар, қарым қатынас жасау үшін жарамды

  1. ақпарат ұсыну формасы.
  2. 3.Ұсынылатын ақпараттың құпиялығын сақтауды қамтамасыз ететін мәтінді түрлендңрудің қандайда бір жүйесі.
  3. 4.Ұсынылу немесе бейнелену формасына мәлімдеме.
  4. 5.Жазбаша түрде табиғи және формалды тілдермен берілетін ақпарат түрі.
  5. 6.Телеграфты ойлап тапқан адам.

7.Заманауи мағынада сигналдардысым, радио немесе басқа да электробайланыс арналары арқылы беру құрылғысы.

8.Қарапайым шифрлау әдісі.

9.Шифрлардың саны шифрлау үшін қолданылатын алфавиттің әріптер санына тең болатын ежелгі шифр түрі.

10.Әріптер ден аталатын стандартты таңбалар жиынтығына негізделген жазба формасы.

11.Ашық мәтінді шифрланған  мәтінге ауыстыру үрдісі.

12.«Шифрлау» сөзінің ежелгі баламасы.

 

 

1.Хабарламаларды шифрлау/дешифрлау кезінде криптографиялық алгоритмде қолданылатын құпия ақпарат.

2.Өзіндік идеясы немесе мағынасы бар, қарым қатынас жасау үшін жарамды

  1. ақпарат ұсыну формасы.
  2. 3.Ұсынылатын ақпараттың құпиялығын сақтауды қамтамасыз ететін мәтінді түрлендңрудің қандайда бір жүйесі.
  3. 4.Ұсынылу немесе бейнелену формасына мәлімдеме.
  4. 5.Жазбаша түрде табиғи және формалды тілдермен берілетін ақпарат түрі.
  5. 6.Телеграфты ойлап тапқан адам.

7.Заманауи мағынада сигналдардысым, радио немесе басқа да электробайланыс арналары арқылы беру құрылғысы.

8.Қарапайым шифрлау әдісі.

9.Шифрлардың саны шифрлау үшін қолданылатын алфавиттің әріптер санына тең болатын ежелгі шифр түрі.

10.Әріптер ден аталатын стандартты таңбалар жиынтығына негізделген жазба формасы.

11.Ашық мәтінді шифрланған  мәтінге ауыстыру үрдісі.

12.«Шифрлау» сөзінің ежелгі баламасы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Қар кесегі» әдісі  сұрақтарға жауап беру

  1.               Ақпарат тасымалдау үдерісі қалай орындалады?
  2.               Ақпарат беруші нысанды қалай атайды?
  3.               Ақпарат қабылдаушы нысанды қалай атайды?
  4.               Ақпарат арналары дегеніміз не?
  5.               Ақпарат арналарының қандай түрлерін білесіңдер?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Қар кесегі» әдісі  сұрақтарға жауап беру

  1. Ақпарат тасымалдау үдерісі қалай орындалады?
  2.               Ақпарат беруші нысанды қалай атайды?
  3.               Ақпарат қабылдаушы нысанды қалай атайды?
  4.               Ақпарат арналары дегеніміз не?
  5.               Ақпарат арналарының қандай түрлерін білесіңдер?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Цезарь шифры

Шифр кілті   {\displaystyle k=3}К=3 болған жағдайда әр таңба үш орынға жылжиды.

А

Ә

Б

В

Г

Ғ

Д

Е

Ё

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

В

Г

Ғ

Д

Е

Е

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

Р

С

Т

 

Р

С

Т

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

А

Ә

Б

 

 

 

Цезарь шифры

Шифр кілті   {\displaystyle k=3}К=3 болған жағдайда әр таңба үш орынға жылжиды.

А

Ә

Б

В

Г

Ғ

Д

Е

Ё

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

В

Г

Ғ

Д

Е

Е

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

Р

С

Т

 

Р

С

Т

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

А

Ә

Б

 

 

 

Цезарь шифры

Шифр кілті   {\displaystyle k=3}К=3 болған жағдайда әр таңба үш орынға жылжиды.

А

Ә

Б

В

Г

Ғ

Д

Е

Ё

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

В

Г

Ғ

Д

Е

Е

Ж

З

И

Й

К

Қ

Л

М

Н

Ң

О

Ө

П

Р

С

Т

 

Р

С

Т

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

У

Ұ

Ү

Ф

Х

Һ

Ц

Ч

Ш

Щ

Ъ

Ы

І

Ь

Э

Ю

Я

А

Ә

Б

 

 

Информация о публикации
Загружено: 13 ноября
Просмотров: 983
Скачиваний: 3
Серикова Салтанат Төреқожақызы
Информатика, 5 класс, Уроки